ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡੰਮਰੂਧ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤੇਲ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ‘ਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਣਾਅ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਯੂਏਈ ਦਾ OPEC ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਜਟਿਲ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
OPEC ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ
ਯੂਏਈ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 1 ਮਈ ਤੋਂ OPEC ਅਤੇ OPEC+ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਗਰੁੱਪ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਗਭਗ 40 ਤੋਂ 50 ਫੀਸਦੀ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਗਲੋਬਲ ਤੇਲ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਯੂਏਈ ਦੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ‘ਤੇ ਪਵੇਗਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ
ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਤੇਲ ਦੀ ਲੋੜ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਹਰ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿੱਧਾ ਭਾਰਤ ‘ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਛੋਟੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਵੇਂ ਸਪਲਾਈ ਸਰੋਤ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਪਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜੇ ਮਾਰਕੀਟ ਅਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵੱਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਮਹਿੰਗਾਈ ‘ਤੇ ਪਵੇਗਾ।
ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ
ਇਸ ਪੂਰੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਤਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਗਲੋਬਲ ਤੇਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਨਵੇਂ ਮਾਰਕੀਟ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯੂਏਈ ਦੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਅਸਰ
ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੇ ਟਕਰਾਅ ਨੇ ਹਾਲਾਤ ਹੋਰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਈ ਊਰਜਾ ਢਾਂਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੂਏਈ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਈਟਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਰਿਫਾਈਨਿੰਗ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਰੁਵੈਸ ਰਿਫਾਈਨਰੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ
ਯੂਏਈ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੁਵੈਸ ਰਿਫਾਈਨਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਖਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਫਾਈਨਰੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲੱਖਾਂ ਬੈਰਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਣ ਨਾਲ ਯੂਏਈ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਆਰਥਿਕ ਝਟਕਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ‘ਤੇ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਯੂਏਈ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਆਪਣਾ ਤਰਕ
ਯੂਏਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਸਦੀ ਬਦਲ ਰਹੀ ਊਰਜਾ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਵਧਦੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਇਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਏਈ ਹੁਣ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਨੀਤੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਗਲੋਬਲ ਤੇਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਜਿਹੜੇ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਚਿੰਤਾ ਵਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਹੁਣ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਯੂਏਈ ਦਾ ਇਹ ਕਦਮ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰੇਗਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਲਿਆਏਗਾ। ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਮਾਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਫ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਅਸਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ।
